OD WIEKU NA RZECZ OCHRONY PRACY

Setna rocznica powstania Państwowej Inspekcji Pracy to dobry czas na pogłębioną debatę nad rolą, pozycją i znaczeniem tej instytucji dla polskiego rynku pracy. Tym bardziej, że mamy wiele wyzwań, z którymi trzeba się zmierzyć. Te wyzwania, to przede wszystkim wielkość szarej strefy, napływ pracowników z zagranicy, powszechność pozakodeksowych form zatrudnienia, czy łamanie praw pracowniczych i związkowych. A wszystkie te problemy można sprowadzić do wspólnego mianownika – legalności zatrudnienia. I to jest dzisiaj główne i najważniejsze zadanie dla Państwowej Inspekcji Pracy. Trzeba niestety stwierdzić, że ostatnie 30 lat to trudny okres dla PIP. Inspekcji po kawałku odbierano uprawnienia, zmniejszano finansowanie, degradowano jej pozycję wobec kontrolowanych podmiotów. To znacznie zmniejszyło skuteczność i doprowadziło do postępującej marginalizacji inspekcji. Skutki takich decyzji są niezwykle szkodliwe. Nie tylko dla obniżenia standardów rynku pracy, ale też dla istotnego zaburzenia zdrowej i uczciwej konkurencji pomiędzy przedsiębiorcami. Dla NSZZ „Solidarność” – dobrowolnej organizacji pracowników walczącej o prawa pracownicze – Państwowa Inspekcja Pracy jest najważniejszym, wręcz kluczowym sojusznikiem. Dlatego „Solidarność” niezmiennie zabiega i będzie zabiegała o jej wzmacnianie. Potrzebne są dwie rzeczy. Znaczące zwiększenie finansowania i gruntowna nowelizacja ustawy o PIP. W tej drugiej kwestii należy przede wszystkim wzmocnić możliwość kontroli bez zapowiedzi, tylko za okazaniem legitymacji. Nie może być sytuacji, w której łamiący prawo przedsiębiorca może przygotować się do kontroli, ukrywając nieprawidłowości. Potrzebne jest też przypisanie inspektorom uprawnienia do administracyjnej zmiany umowy cywilnoprawnej w umowę o pracę. To kluczowe w walce z tzw. umowami śmieciowymi, których skala i zakres ciągle są w Polsce zbyt duże. Projekt nowelizacji jest gotowy. Potrzeba jedynie woli politycznej do jej wprowadzenia. Dzisiaj musimy odpowiedzieć sobie na pytanie, czy na elastycznym i zglobalizowanym rynku pracy potrzebujemy silnej policji pracy, czy powinniśmy szukać nowego modelu? W ocenie NSZZ „Solidarność” zdecydowanie potrzebujemy silnej policji pracy i powinna to być wzmocniona i uzbrojona w nowe uprawnienia Państwowa Inspekcja Pracy. I tego na 100-lecie powinniśmy sobie wszyscy – i pracownicy, i uczciwi pracodawcy, i polska gospodarka – życzyć.

PIOTR DUDA, Przewodniczący Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”